Gepost op

’Slikkers’ en ‘Zuigers’ in de Bajes

Je houdt het niet voor mogelijk wat sommige gevangenen in BajesDorp Veenhuizen zichzelf aandeden in hun cel. Zelfmoordpogingen als gevolg van een depressie werden geregeld gemeld en ook zelfverminking.
Vaak was het een poging, een vraag om aandacht, maar het gebeurde ook dat iemand zelfmoord pleegde in zijn cel.
Het waarom was vaak moeilijk te achterhalen en de daad onvoorspelbaar.
Willem Kroes, die GeWa (gestichts-wachter) was in de jaren ’60, heeft meegemaakt dat gedetineerden de gekste dingen deden om in het Hospitaal of in het Ziekenhuis te belanden. Zo waren er gevangenen die een overdosis aan drugs of alcohol hadden ingenomen, maar er kwamen in het Hospitaal ook ‘Slikkers’ binnen. Dat waren degenen die b.v. lepels, vorken, messen, stukken balpen en zelfs scheermesjes slikten.
In de meeste gevallen kwamen die voorwerpen tot wel 15 cm spontaan langs de normale weg weer naar buiten, maar bij het inslikken van grote en vooral scherpe voorwerpen moest er geopereerd worden. Dan werden ze met spoed vervoerd naar Groningen, waar de chirurg eraan te pas moest komen.
Sommige gevangenen maakten er een sport van en moesten meerdere malen geopereerd worden. Dit psychotische gedrag was maar moeilijk te voorkomen, te stoppen of te behandelen, zelfs niet door een psychiater.
Slikkers moesten in de gevangenis voor straf op een veiligheidsbed slapen, maar daar was de bewaking erg voorzichtig mee. Het was belangrijk dat ze regelmatig in beweging bleven, omdat er gevaar voor trombose dreigde.
Ze moesten onder begeleiding geregeld van bed af komen, lopen en oefeningen doen. Maar ook dit weerhield de meesten niet van het slikken en zuigen van lepels, vorken, messen, naainaalden, spelden, stopnaalden, of wat maar binnen hun bereik was.
Het is moeilijk voor te stellen en misselijkmakend, maar na operatie trokken sommigen hun wonden weer open om opnieuw te worden opgenomen en verpleegd….

Een bekend probleemgeval was de gevangene Dries Krijnen. Hij had al meerdere keren voorwerpen ingeslikt en was al diverse keren succesvol geopereerd. Maar in plaats van te stoppen met dit ziekelijke gedrag, stelde hij elke keer weer zijn leven in de waagschaal door het slikken van andere materialen.
Terwijl hij in het Hospitaal nog herstellende was van een operatie, had hij al weer een scherp mes ingeslikt. Mede daardoor bleef hij meer dan een maand in observatie. Maar dat mocht niet baten. Dries pakte alles wat te behappen was en stak het in zijn mond.
Willem Kroes heeft als GeWa in Veenhuizen deze man gekend en vertelt: “Hij had zelfs Onze Lieve Heer van een houten kruis gevreten en ingeslikt. Daarna had hij zijn bewaker ook nog gedreigd met: „Als ik binnenkort die bos sleutels van je te pakken krijg, dan vreet ik die in een keer op!”
Dries had een groot plakkaat op zijn buik van alle operaties die hij had doorstaan.
Dat was een grote, chronisch ontstoken wond. Soms ‘zoog’ hij ook naalden. Die veroorzaakten inwendig allerlei ontstekingen, maar Dries was onverbeterlijk. Hij nam het allemaal op de koop toe. Uiteindelijk was hij niet meer te redden….

Een gedetineerde uit Groningen spande de kroon: die zoog zelfs 26 naalden in een keer. De paniek was groot en veroorzaakte veel onrust in de bajes, toen hij naar het Academisch Ziekenhuis werd vervoerd. De chirurg slaagde er echter niet in om hem succesvol te opereren. De man overleed kort na de operatie.
Wat de psychiaters en psychologen ook probeerden, de zuigers en slikkers waren niet tot reden te brengen en ook de motieven die ze hiervoor hadden, waren meestal niet duidelijk. Was het vragen om aandacht? Was het de ‘luxe’ verpleging in het hospitaal, die men verkoos boven het leven in de bajes en het werken op het land?
Na dit dodelijke incident keerde de rust even terug in BajesDorp Veenhuizen; tenminste wat dit soort acties betrof.
De bewaking deed van alles om te voorkomen, dat de slikkers voorwerpen meenamen, maar lepels en vorken werden onopgemerkt ingeslikt. Er was voor de bewakers geen beginnen aan om dit constant te controleren. Straffen met opsluiting in een isoleercel was geen optie, want dan was er kans dat de gevangene eraan zou overlijden.
Artsen en bewakers zaten ermee. De artsen moesten ze wel behandelen, maar de bewakers dachten wel eens: “Wat levert dit op? Hier is geen behandeling tegen opgewassen.”
Wat was wijsheid in zulke gevallen van zelfverminking. Het was vechten tegen de bierkaai.
Het was bijna niet te geloven wat er toen zoal in gevangenschap werd geslikt.
Om dat te laten zien, had een arts van de inrichting een grote glazen pot met voorwerpen bewaard die door gevangenen ingeslikt waren, inclusief een aantal dat door een chirurgische ingreep was verwijderd. Hij gaf over dit onderwerp af en toe een lezing aan studenten op de universiteit in Groningen.
Maar over de oorzaak en een effectieve therapie tast ook de wetenschap nog steeds in het duister…….

Eén gedachte over “’Slikkers’ en ‘Zuigers’ in de Bajes

  1. in elk geval gingen de slikkers al in 1969 naar het WZA in Assen om eventueel geopereerd te worden. Was vrijwel nooit nodig. Soms werd eerst een foto gemaakt, hierna werd rustig afgewacht of er lichamelijke klachten kwamen waarna het WZA ingeschakeld werd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *