Over ons

SFA03_SFA001006180_X.jpg

Veenhuizen, een uniek en mystiek BajesDorp

Veenhuizen, opgericht in 1818, was lange tijd een mystiek en uniek zelfvoorzienend gevangenisdorp. Het was tot in de jaren ‘90 afgesloten van de buitenwereld en de bevolking bestond uit ambtenaren (veelal bewakers) en gevangenen. De bewakers wisten welke misdadigers er vast zaten en welke misdaden zij hadden gedaan. Maar zij hadden een zwijgplicht. De verhalen bleven letterlijk onder hun pet. Bovendien vertelden de meeste gevangenen niet de waarheid als hen werd gevraagd waarvoor ze veroordeeld waren. Zo kwamen de bajes-verhalen maar mondjesmaat naar buiten en bleef Veenhuizen voor iedereen een mysterie.

Smeuïge verhalen uit Veenhuizer nor

Pas toen de bewakers pensioengerechtigd waren en ze Veenhuizen moesten verlaten, konden zij hun verhalen kwijt, maar de meesten bleven zwijgen. Slechts enkelen van hen waren bereid om hun ervaringen van vroeger stukje bij beetje te vertellen. Dat waren spannende anekdotes, boeiende ontsnappingspogingen en unieke verhalen van en over criminelen en bewakers. Een kennis gaf me een origineel oud archief van zijn vader, een bewaker (rond 1930). Samen met mijn eigen ervaringen en de verhalen van de gepensioneerde bewakers, heb ik twee boeken geschreven. “Bajesverhalen Veenhuizen” en “De Geheimen van Bajesdorp”.

clemens-van-den-brink

Over Clemens van den Brink

Mijn naam is Clemens van den Brink en ik ben op 6 maart 1940 geboren in Veenhuizen in het oude Tweede Gesticht aan de Oude Gracht 5 tussen twee werkplaatsen van de gevangenen. Mijn vader was er 8 jaar gevangenbewaker voordat hij de boerderij van zijn vader overnam. Ik heb er tot en met mijn 22e vlakbij gewoond, ging er naar de lagere school en maakte veel van de ontwikkelingen in BajesDorp Veenhuizen van dichtbij mee. Ook daarna onderhield ik nauwe banden met het dorp, hoewel ik me destijds helemaal niet realiseerde hoe bijzonder Veenhuizen was.

Later kwam dat besef wel en liep ik rond met vragen. Waarom gingen mijn grootouders na circa 15 jaar op de boerderij tegen Veenhuizen aan gewoond te hebben, weer terug naar hun geboortestreek? En waarom kwamen juist mijn ouders weer terug naar Veenhuizen? Ik had het ze destijds natuurlijk best kunnen vragen, maar het kwam nooit ter sprake. Nu zijn ze er niet meer…

Het is te laat, maar toch liet het me niet los. Ik ging beseffen hoe uniek de geschiedenis van Veenhuizen was, begon te schrijven en ging terug in de tijd naar de 19e eeuw. De tijd waarin de zwervers, wezen, alcoholisten en bedelaars naar Veenhuizen kwamen. Ik schreef over de Maatschappij van Weldadigheid, die opgericht werd om deze aan lager wal geraakte mensen op te nemen. Vooral door gesprekken te voeren met oud-gevangenen en ambtenaren, kwam ik tot boeiende verhalen. Mijn eigen ervaringen en die van “Oud Kolonialen” heb ik gebundeld in twee boeken met resp. 268 en 345 blz.“Bajesverhalen Veenhuizen” en “De Geheimen van Bajesdorp”.