Posted on

‘Zwarte Mulder’ alias ‘De Zwarte’

De omgeving van de drie gevangenissen in Veenhuizen Norgerhaven, Esserheem en Bergveen werd voor de Tweede Wereldoorlog nog bewaakt door de Marechaussee, maar werd tijdens de oorlog overgenomen door de GeWa (Gestichtwacht). Ook in het cellengebouw ‘De Rode Pannen’ werd van hun diensten gebruik gemaakt. Bovendien werden de GeWa’s opgeroepen als ergens in het land opstanden waren onder gevangenen. Daarvoor kregen ze een intensieve ME-training.
Diverse commandanten wisselden elkaar af. Na commandant Walters was een van de meest opvallende opvolgers rond de jaren ’60-’70 majoor Mulder. Hij was tevens commandant van de ME, luisterde zowel naar de naam ‘Zwarte Mulder’ als naar ‘De Zwarte’ en zijn wil was wet. Hij had lak aan de hiërarchie en ‘schopte’ vaak tegen de gevestigde orde.
Hij had donkere priemende ogen, zwarte wenkbrauwen, zwart haar en ook zijn kleding als hoofd van de GeWa en ME was zwart. Eigenlijk was alles fors, donker en zwart aan hem. Hij was grofgebekt, onberekenbaar en iedereen had ontzag voor hem. Als je een goede voetballer was, had je een streepje voor. Je liep met hem weg of je had een hekel aan ‘De Zwarte’…
De jongere broekjes bij de GeWa moesten het vaak ontgelden. Hij schoffeerde ze vaak, kende geen namen en noemde ze allemaal ‘Sjon’. Hij kon zich tegenover hen bijzonder ‘honds’ gedragen. Hij noemde ze vaak “Watjes” en gaf ze wijze lessen mee: “Jullie moeten je weerbaar maken, tegengas geven, je niet laten kisten, daar word je een kerel van,” maar meestal gebruikte hij daar niet zachtzinnige schuttingtaal voor die niet voor herhaling vatbaar is.
Het gebeurde nogal eens dat een van de GeWa’s tijdens een dienst ‘boven de sterkte’ was. Hij was dan ‘ter beschikking’, dus beschikbaar voor ongeregeldheden of hij moest de post overnemen van een collega die onverwacht ziek werd. ‘De Zwarte’ had er “de pest aan”, als een van zijn onderdanen “uit zijn neus stond te vreten”, zoals hij het vaak noemde.
Hield zo’n afwachtende GeWa zich buiten de koffiepauzes in de personeelswacht op, dan schold hij hem de tent uit. Dan was hij niet te genieten: “Hee Sjon, opdonderen hier! Pak een fiets en ga maar surveilleren. Kloten poetsen doe je maar thuis,” was dan steevast zijn reactie. Weer of geen weer, GeWa’s moesten hun rondjes fietsen in BajesDorp Veenhuizen en owee, als je de kantjes ervan afliep. Dan kreeg je een stortvloed van scheldwoorden over je heen. Maar niet iedereen liet zich zo maar door ‘De Zwarte” afblaffen.
Op een ochtend zat een GeWa rustig een krantje te lezen in de wacht, toen de majoor binnenkwam. ‘Wat ben je aan het doen Sjon?’ was zijn vraag. ‘Sjon’, een rasechte Groninger keek even over zijn krant en zei: ‘Kloot’n poets’n, majoor’ en hij las onverstoorbaar verder. Dat antwoord had Zwarte Mulder niet verwacht en kuchte even. Hij kon het kennelijk wel waarderen, want hij draaide zich om en liep de personeelswacht uit zonder wat te zeggen…..

Meer Bajesverhalen o.a. over “De Zwarte” in “Bajesverhalen Veenhuizen” (248 pag.’s) en “De Geheimen van BajesDorp” (Veenhuizen 1818-2018) 345 pag.’s. Bestel beide boeken hier op www.bajesverhalen.nl (gratis verzending).

Posted on

Veenhuizen op naar Werelderfgoed!

“Veenhuizen, op naar Werelderfgoed!”
Als je 25 jaar geleden gezegd zou hebben, dat de Kolonie Veenhuizen, gesticht in 1818, kans zou maken om tot Werelderfgoed verheven te worden, zou men denken dat je een gaatje in je hoofd had.
Wat zich in bijna 200 jaar heeft afgespeeld in dit BajesDorp, weten maar weinig mensen. Toch is Veenhuizen in meerdere opzichten uniek en dat verdient de aandacht van de hele wereld….

Waarom Werelderfgoed
Er zijn tenminste 8 redenen, waarom Veenhuizen het predikaat Werelderfgoed verdient.
1. Nergens anders ter wereld werd zelfvoorziening in een dorp van ca. 3000 bewoners zo ver doorgevoerd als in Veenhuizen. Het werd een voorbeeld voor de armoedebestrijding.
2. Veenhuizen bestond tot diep in de jaren ’80 uit louter ambtenaren (meest bewakers) en gevangenen.
3. De “Kolonie” Veenhuizen bestaat in 2018 tweehonderd jaar. Het BajesDorp telt meer dan 100 monumenten.
4. Veenhuizen is reeds genomineerd voor Werelderfgoed van UNESCO en nog in 2017 komt er een delegatie om dit te beoordelen.
5. Duizenden bezoekers komen deze zomer weer naar Veenhuizen en ook het spektakelstuk “Het Pauperparadijs” zal net als in 2016 weer tienduizenden bezoekers trekken.
6. Miljoenen Nederlanders hebben een kennis, familielid of voorouder, die daar ooit gewerkt of gezeten heeft.
7. Veenhuizen was tot diep in de tachtiger jaren geïsoleerd van de buitenwereld. Je kwam er niet in, als je er niets te zoeken had.
8. De bewakers wisten in de regel welke misdadigers er vast zaten, welke mis­daden zij hadden begaan en wat er gebeurde in en buiten de gevangenis. Maar… ze hadden een zwijgplicht. Dus bleven hun geheimen tot hun pensioengerechtigde leeftijd onder de pet.

Plaats voor bedelaars en alcoholisten
Niet, dat een publieksactie “Veenhuizen op naar Werelderfgoed” een belangrijke invloed zou kunnen uitoefenen op het verkrijgen van deze status. Deze leuze heeft een ander doel, nl. Veenhuizen positiever neer te zetten bij het grote publiek. Want, is Veenhuizen in het noorden van Nederland inmiddels een begrip geworden, in de rest van Nederland is dit lang niet overal het geval en wordt het nog steeds gezien als een plaats waar je beter niet kunt zijn; een plaats waar bedelaars en wezen werden gedumpt en waar je terecht kwam als in je auto gepakt werd met een te hoog alcoholpercentage.

Werelderfgoed en dan….
BajesDorp Veenhuizen is op weg naar Werelderfgoed. Daarom wordt het hoog tijd, dat het gevangenisdorp meer positief in het nieuws komt bij de bevolking en meer bekendheid krijgt als toeristische trekpleister. Dat ga ik doen door via Facebook en www.bajesverhalen.nl Veenhuizen neer te zetten als een plaats waar veel historie te zien is en waar je leuk een weekend door kan brengen. Er zijn veel faciliteiten. Een bezoek aan het Nationale Gevangenismuseum, de Rode Pannen, de koffiebranderij of de bierbrouwerij, is zeker de moeite waard. Er is voor elk wat wils: een schitterend hotel, huurhuisjes, enkele B&B’s en tientallen monumenten. De verwachting is: Als Veenhuizen Werelderfgoed wordt in 2018, dan komt de hele wereld erop af…..

Geboren in oude Tweede Gesticht
Al een aantal jaren liep ik met het idee om m.b.v. een oud archief van een bewaker uit de jaren ’30, geheime verhalen van bewakers openbaar te maken en een boek te schrijven over Veenhuizen, temeer omdat ik geboren ben in het oude Tweede Gesticht, het huidig Nationaal Gevangenis-museum. Die verhalen bleven door geheimhoudingsplicht onder de pet tot hun 65e, als ze Veenhuizen moesten verlaten.
Mijn familie en ik maakten gedurende ca. 110 jaar deel uit van de gemeenschap in het gevangenisdorp. Mijn vader was 8 jaar bewaker in Veenhuizen. Dit was de drijfveer, dat ik in 2014 het boek ‘Bajesverhalen Veenhuizen’ schreef, dat in juni 2015 uitkwam (inmiddels 1600 in omloop en toe aan 4e druk).
In maart 2017 presenteerde ik “De Geheimen van BajesDorp” (Veenhuizen 1818-2018), waarvan er inmiddels meer dan 1000 exemplaren in omloop zijn.

Steun deze actie: like deze pagina en deel de Facebookpagina “BAJESVERHALEN VEENHUIZEN“! Je support is belangrijk!

Posted on

NDC Media over “De Geheimen van BajesDorp”


VEENHUIZEN (20 maart 2017). Hij moest even geduld hebben, maar zondag nam burgemeester Klaas Smid van Noordenveld het eerste exemplaar van ‘De Geheimen van BajesDorp” (Veenhuizen 1818-2018) in ontvangst.

Continue reading NDC Media over “De Geheimen van BajesDorp”